Moedermelk bewaren, wat is nu waar?

Je vindt veel verschillende adviezen over de houdbaarheid van moedermelk. Dat is verwarrend. Daarom heeft de Werkgroep Bewaartijden van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen een overzicht gemaakt. Ik maakte deel uit de van werkgroep en heb de belangrijkste conclusies hieronder samengevat voor je.

Allereerst... een reden waarom je zoveel verschillende adviezen vind, is dat er veel verschillende situaties en baby's zijn. Voor de kwetsbaarste (heel vroeg geboren of zieke baby's) houden we strictere bewaartijden aan. Dit vooral omdat je dan vaak met ziekenhuis-situaties te maken hebt, met dus vreemde en ziekmakender bacteriën. Dat geldt niet voor de meeste baby's. Je kunt dus bij gezonde, niet in het ziekenhuis liggende baby's, onderstaande ruimere bewaartijden aan houden.

De Werkgroep Bewaartijden Moedermelk van de NVL adviseert daarbij om onderscheid te maken tussen:
• Gezonde pasgeborenen en zieke/premature kinderen
• Hoofdzakelijk aan de borst gevoede kinderen en fulltime kolvende moeders
• Optimale en onduidelijke hygiënische omstandigheden.

Bewaartijden bij gezonde kinderen (niet in ziekenhuis) optimaal-acceptabele tijden

• 5-10* uur buiten koelkast (Je kunt vers gekolfde moedermelk laten staan om bij de volgende voeding te geven)
  • dit betekent moedermelk is 5 uur na kolven van 'optimale' kwaliteit. Tot 10 uur is 'acceptabel' en nog steeds heel gezond voor je baby.
• 5-8 dagen in koelkast (koude beetjes kunnen bij elkaar als je de melk binnen 4 dagen geeft)
• 12 mnd in vriezer
  • *Hierbij houdt de werkgroep ruimere bewaartijden aan dan ABM, aangezien de kamertemperatuur in genoemd protocol tot 27°C als acceptabel genomen is en de kamertemperatuur in Nederland lager is.
    Op warme dagen is het advies van de werkgroep om de ‘optimale’ bewaartijden aan te houden (max. 4 uur/4 dagen/6 maanden)

Dit geldt als de koelkast max 4 graden is (als niet, kies dan voor de 'optimaal' houdbare grens, zie hieronder)
Weet je de temperatuur of de hygiëne niet zeker, dan kun je kiezen voor 4 uur - 4 dagen (etc). Bij schone materialen en koude koelkast kun je kiezen voor de 'acceptabele' houdbaarheid (10 uur). De bacterieën waar we voorzichtig me moeten zijn, zijn die van vieze handen, materialen en koelkast.
De kwaliteit mag per keer een klein beetje verschillen, zeker als het af en toe is. Je bay drinkt aan de borst namelijk altijd optimale melk. En de melk bederft niet, de kwaliteit verandert alleen een beetje.

Dus...Hoe schoner je materialen zijn, hoe groter de houdbaarheid En... hoe kouder en schoner  je koelkast, hoe langer de bewaartijden. Dus, kijk na hoe koud je koelkast staat (optimaal max. 4 graden) en houd deze een beetje schoon en je melk gescheiden van andere voedingsmiddelen. Dit vergroot de houdbaarheid.

Bij onzekerheid over de hygiënische omstandigheden**Houd de ‘optimale’ tijden aan (Ook voor ziekenhuis-premature baby):

• max. 4 uur op kamertemperatuur
• max. 4 dagen in de koelkast
• max. 6 maanden in de vriezer

Toelichting:
• Is de pasgeborene gezond, à terme geboren en/of krijgt de baby voor het grootste deel voeding direct aan de borst, en is er geen onzekerheid over bovenstaande punten, dan kunnen de acceptabele tijden worden aanhouden: 5-10* uur op kamertemperatuur, 5-8 dagen in de koelkast (tot 4 graden) en 12maanden in de vriezer (-18 graden).
• Is de pasgeborene prematuur (jonger dan 37 weken) of in het ziekenhuis opgenomen, ga dan uit van de meest optimale bewaartijden van 4 uur op kamertemperatuur, maximaal 4 dagen in de koelkast en 6 maanden in de vriezer (- 18 / *** sterren).
• Is er onzekerheid over de hygiënische omstandigheden van kolf en/of bewaarmaterialen, of over de temperatuur van de koelkast, houd dan bovenstaande ‘optimale’ tijden aan. De optimale koelkasttemperatuur is maximaal 4°C.
• Als moedermelk direct in de koelkast gezet wordt, kan het optimaal bewaard worden (8 dagen koelkast
tot 12 maanden vriezer).

Ontdooide moedermelk (in de koelkast ontdooid)*
Gebruik de melk direct zodra deze geheel is ontdooid
Niet opnieuw invriezen!
* In het algemeen duurt ontdooien in de koelkast zo’n 12 tot 24 uur.

Ontdooide moedermelk (buiten de koelkast ontdooid)
Gebruik de melk direct als deze geheel is ontdooid
Maximaal 2 uur buiten de koelkast te gebruiken.
Bied de melk binnen 2 uur aan.

Nuances
Klein restje moedermelk over in fles? Bied dit gerust de volgende voeding aan bij gezonder baby's.
Nogmaals opwarmen kan geen kwaad met verse moedermelk (niet als ontdooid). Gekolfde melk is 'te kostbaar' (door genomen moeite) om weg te gooien. Bij twijfel kun je het in een badje bij je kind doen; heel goed voor de huid.

Wat is kamertemperatuur in Nederland?
In de richtlijn van de Academy of Breastfeeding and Medicine (ABM) geldt een temperatuur tot en met 26°C als kamertemperatuur. De aanbeveling die daaruit volgt, is dat uit onderzoek blijkt dat de kwaliteit vamoedermelk 4 uur optimaal en 6 uur acceptabel is. Onder voorwaarde dat de hygiënemaatregelen goed zijn nageleefd.
We kunnen ervan uitgaan dat kamertemperatuur in Nederland zelden hoger is dan 25°C Als de kamertemperatuur rond 20°C is, blijft de houdbaarheid van de moedermelk dus langer optimaal. Als de moedermelk op een koele plek wordt bewaard, is de keuze voor een langere houdbaarheid te verantwoorden.
Zonlicht en hoge (baby)kamertemperaturen moeten dus vermeden worden als moedermelk buiten de koelkast wordt bewaard.

Bronnen

• https://www.borstvoeding.nl/afkolven-en-bewaren/bewaren-van-moedermelk/
• Werkdocument Lactatiekundigen : overzicht uit onderzoek